Een lokale patch met handmatig aangebrachte cementgebonden reparatiemortel vervangt een kleine zone van los of ondiep beschadigd beton. De vakman verwijdert zwak materiaal, maakt een hechtende ondergrond en brengt een geschikte mortel met een troffel aan. Deze methode is vooral bruikbaar voor ondiep oppervlakherstel aan bijvoorbeeld een wand of kolom. Ze herstelt niet automatisch de draagkracht van een constructie of een aangetaste wapening. [1, 2]

Eerst oorzaak en omvang beoordelen

Een afgebrokkelde plek kan het gevolg zijn van impact of slijtage, maar ook van corrosie, vorst of chemische aantasting. Kloponderzoek, inspectie en zo nodig aanvullend onderzoek kunnen helpen bepalen of beton loszit buiten wat zichtbaar is. Als wapening zichtbaar is, roestsporen aanwezig zijn of er verlies van doorsnede lijkt, is een eenvoudige cosmetische patch geen afdoende uitgangspunt. De omvang van aantasting, toestand van de wapening en eventuele invloed op de constructieve functie moeten worden beoordeeld. [1, 2]

Welke methode past bij de plek?

  • Handmatig aangebrachte reparatiemortel. Geschikt voor ondiepe, lokale reparaties aan bereikbare horizontale, verticale of bovenhandse oppervlakken. De uitvoering vraagt relatief weinig materieel, maar de mortel moet passen bij de oriëntatie, laagdikte, blootstelling en ondergrond. Bij een grotere of diepere holte zijn andere plaatsingsmethoden vaak geschikter. [1]
  • Gieten of pompen achter bekisting. Kan passen bij diepere holtes, grotere doorsneden of plekken rond wapening waar de mortel in een omsloten ruimte moet vloeien. Bekisting en plaatsingsopeningen vragen extra voorbereiding; stroming en verdichting moeten zo worden beheerst dat geen holtes achterblijven. [3]
  • Spuitbeton of spuitmortel. Kan bij grotere verticale of bovenhandse herstelvlakken de bekisting beperken, maar vraagt een geschikte opstelling en gespecialiseerde uitvoering. Het is geen vanzelfsprekende keuze voor één klein oppervlak. [4]

Voor dit voorbeeld kiezen we de kleine, ondiepe wandpatch met handmatige verwerking. Dat is de eenvoudigste variant om de relatie te tonen tussen een voorbereide uitsparing, mortelcontact met de ondergrond en een afgewerkte plek. De keuze is geen voorschrift voor een concrete schadeplek.

Hoe verloopt een handmatige patch?

Plaatselijke mortelreparatie in een betonwand. De doorsnede toont een ondiepe uitsparing die tot aan het wandvlak is gevuld, met bestaand beton erachter. A toont de afgewerkte reparatie in de wand. B is de horizontale doorsnede op de streeplijn.

Legenda · 1. Bestaand gezond beton · 2. Reparatiemortel · 3. Rand van de voorbereide uitsparing

  1. Markeren en verwijderen. Bepaal de herstelgrens op basis van inspectie en ontwerp. Verwijder los of gedelamineerd beton tot een stevige ondergrond. Een eenvoudige vorm met duidelijke randen helpt flinterdun uitlopende randen te vermijden. De benodigde diepte en randbewerking volgen uit ontwerp, product en ondergrond; zaag niet blind op een vaste diepte.
  2. Ondergrond gereedmaken. Verwijder stof, losse korrels en vervuiling en zorg voor het voorgeschreven ruwheid en vochttoestand. Cementgebonden mortels vragen vaak een voorbevochtigde maar niet met vrij water bedekte ondergrond; sommige systemen schrijven een andere conditie of hechtmiddel voor. Volg de technische productinstructie en het reparatiebestek.
  3. Mortel mengen en aanbrengen. Meet water en componenten af zoals voorgeschreven. Breng de mortel met voldoende druk aan zodat zij aansluit op de ondergrond en verdicht haar in hoeken. Bij meerdere lagen moet de volgende laag volgens het voorgeschreven moment en met geschikte tussenlaaghechting worden aangebracht.
  4. Vormgeven en nabehandelen. Werk de patch af zonder de randen flinterdun uit te laten lopen. Bescherm de reparatie en voer de nabehandeling uit zoals voor de mortel en de omstandigheden is voorgeschreven. Te snelle uitdroging kan scheurvorming of hechtingsproblemen bevorderen.

De benodigde laagdikte, hechtlaag, vochtconditie, mengtijd, verwerkingstijd, nabehandeling en belastbaarheid verschillen per product en situatie. Laat de uitvoerder de productkeuze, voorbereiding en nabehandeling afstemmen op het bestaande beton en de gebruiksomstandigheden.

Waar ligt de grens met constructief herstel?

Een dunne handpatch kan het oppervlak en plaatselijke dekking herstellen, maar mag niet worden gelijkgesteld aan herstel van de draagkracht. Als schade diep doorloopt, staven zijn aangetast of de doorsnede, belastingsoverdracht of stabiliteit wordt beïnvloed, is beoordeling door een constructeur nodig. Die kan aanvullende wapening, grotere reparatievolumes, bekisting, spuitbeton of een andere constructieve maatregel specificeren. Een plaatselijke reparatie zonder onderzoek kan bovendien omliggende schade laten doorwerken of nieuwe problemen aan de overgang tussen oud en nieuw beton veroorzaken. [1, 2]

Hoe beoordeelt u de patch?

Leg vóór en na de reparatie de plek en omvang fotografisch vast. Controleer tijdens uitvoering of de ondergrond is geaccepteerd, de mortel volgens instructie is gemengd en aangebracht en de nabehandeling is uitgevoerd. Na uitharding kan kloppen op holle plekken een aanwijzing voor onthechting geven, maar is geen volledige hechtingsproef. Het bestek kan aanvullende controle voorschrijven, zoals een trekproef. De acceptatiemethode en grenswaarden horen vooraf in het projectplan te staan. [1]

Vraag de uitvoerder welk beton is verwijderd, hoe is vastgesteld dat het resterende beton vast is, welke mortel is gekozen en waarom, hoe vocht en nabehandeling worden beheerst, en welke controles de oplevering omvat.

Zie ook wapening herstellen en beschermen, ondergrond voorbereiden en het bedrijvenoverzicht.

Bronnen

  1. ACI Committee E706, Vertical and Overhead Spall Repair by Hand Application, ACI RAP Bulletin 6, editie 2020, herbevestigd 2019, PDF pp. 3–8: toepassingsgebied, oorzaak en doel, verwijdering tot gezond beton, rand- en ondergrondvoorbereiding, materiaalkeuze, lagen, curing en controle. PDF · ACI-publicatiepagina. Amerikaanse praktijkgids; geen lokale uitvoeringsspecificatie.
  2. STRRES, Reprise des bétons dégradés, Guide FABEM 1, versie 2, december 2021, §§3.5.2.2–3.5.2.3, pp. 136–137 (oppervlakkige reparaties en handmatige mortel als één van meerdere methoden); §3.4.6.3.4, pp. 107–108 (risico’s van plaatselijk herstel bij corrosie zonder voorafgaand onderzoek); tabel 26, p. 218 (methoden per hersteldoel). PDF · gidsinformatie. Franse leidraad; NF P95-101 hoort bij de beschreven Franse context.
  3. ACI Committee E706, Surface Repair Using Form-and-Pour Techniques, ACI RAP Bulletin 4 (2003, reapproved 2009), PDF pp. 3–5: bekisting, plaatsing achter bekisting, bruikbaarheid rond wapening, voordelen en extra arbeidsstappen. PDF · ACI-publicatiepagina. ACI RAP-5: Surface Repair Using Form-and-Pump Techniques.
  4. ACI Committee E706, Concrete Repair by Shotcrete Application, ACI RAP Bulletin 12, 2010, PDF pp. 3–5: pneumatische verwerking en toepassingen op verticale/bovenhandse vlakken; vraagt passende spuituitvoering en voorbereiding. PDF.